Nơi mùa xuân được ươm từ những giàn hoa
Có một nơi ở Đồng bằng sông Cửu Long mà mùa xuân dường như đến sớm hơn tất cả. Khi nhiều vùng quê còn chìm trong màn sương cuối năm, những luống cúc đã bắt đầu nhuộm vàng cả cánh đồng, vạn thọ vươn mình dưới nắng sớm, hồng nhung bung cánh dọc theo những con rạch nhỏ. Người ta gọi nơi ấy là làng hoa Sa Đéc.
Ít ai biết rằng, trước khi trở thành "thủ phủ hoa" của miền Tây, Sa Đéc chỉ bắt đầu từ vài mảnh vườn nhỏ của những người nông dân sống ven sông Tiền vào cuối thế kỷ XIX. Khi ấy, hoa chưa phải là một nghề để làm giàu. Người dân trồng hoa đơn giản để phục vụ việc cúng lễ, trang trí nhà cửa và trao gửi những điều tốt đẹp trong mỗi dịp Tết.
Chính từ những khu vườn bình dị ấy, một làng nghề đã âm thầm lớn lên theo dòng chảy của thời gian.
Khi người trồng hoa biết "đọc" mùa nước
Nếu nghề đóng xuồng sống cùng con nước hay nghề dệt gắn với từng sợi chỉ, thì người trồng hoa Sa Đéc lại sống bằng khả năng lắng nghe thiên nhiên.
Họ không chỉ nhìn màu lá để đoán sức khỏe của cây, mà còn quan sát mực nước, hướng gió, độ ẩm và từng biến chuyển nhỏ của thời tiết để quyết định ngày xuống giống, bón phân hay đưa hoa ra thị trường.
Điều làm nên nét riêng của Sa Đéc không nằm ở số lượng hàng triệu chậu hoa mỗi năm, mà ở cách người dân thích nghi với vùng đất ngập nước. Thay vì trồng trực tiếp trên mặt đất, phần lớn hoa được đặt trên những giàn cao bằng tre hoặc sắt, phía dưới là hệ thống kênh rạch đan xen. Người trồng hoa có thể chèo xuồng len lỏi giữa các luống để chăm sóc từng chậu cây.
Chính hình ảnh ấy đã tạo nên một khung cảnh hiếm nơi nào có được: một làng hoa nổi giữa miền sông nước.
Hơn một thế kỷ gìn giữ tri thức của đất và nước
Từ làng hoa Tân Quy Đông ban đầu, nghề trồng hoa dần lan sang nhiều khu vực khác của thành phố Sa Đéc như An Hòa, Tân Khánh Đông hay dọc rạch Sa Nhiên.
Từ vài giống hồng truyền thống, người dân không ngừng học hỏi, lai tạo và đưa về hàng trăm chủng loại hoa, cây kiểng mới. Mỗi thế hệ lại tích lũy thêm kinh nghiệm về giống, đất, nước và kỹ thuật chăm sóc, biến nghề trồng hoa thành một kho tàng tri thức dân gian được truyền từ đời này sang đời khác.
Ngày nay, làng hoa có quy mô gần 1.000 ha, quy tụ khoảng 4.000 hộ trồng hoa kiểng, hàng trăm cơ sở kinh doanh cùng nhiều hợp tác xã, trở thành vùng sản xuất hoa kiểng lớn nhất Đồng bằng sông Cửu Long.
Đó cũng là lý do ngày 26/12/2025, nghề trồng hoa kiểng Sa Đéc được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia ở loại hình tri thức dân gian.
Danh hiệu ấy không chỉ ghi nhận một nghề truyền thống, mà còn tôn vinh cách con người đã sống hài hòa với thiên nhiên suốt hơn một thế kỷ.
Mỗi mùa Tết là một cuộc hẹn
Khoảng thời gian đẹp nhất ở Sa Đéc luôn bắt đầu từ những tháng cuối năm.
Khi cả làng bước vào vụ hoa Tết, từng con đường nhỏ rực rỡ sắc màu, thương lái tấp nập vào ra, xe tải nối nhau chở hoa đi khắp mọi miền đất nước.
Bên cạnh những giống hoa đã làm nên thương hiệu như cúc mâm xôi, cát tường hay vạn thọ, nhiều nhà vườn còn mạnh dạn đưa vào sản xuất các giống cúc Hàn Quốc với màu sắc mới mẻ, đáp ứng thị hiếu ngày càng đa dạng của thị trường.
Nhưng điều níu chân du khách không chỉ là hoa.
Đó còn là cảm giác ngồi trên chiếc xuồng nhỏ len qua những giàn hoa cao ngang tầm mắt, lắng nghe tiếng nước khẽ chạm mạn xuồng và trò chuyện cùng những người nông dân đã dành cả cuộc đời để chăm từng nụ hoa.
Không ít nhà vườn còn dựng lại không gian Tết xưa với mái lá, quầy bánh mứt, bàn trà và những góc sân đậm chất Nam Bộ, để mỗi bức ảnh mang về cũng trở thành một phần ký ức.
Khi làng nghề bước vào hành trình mới
Những năm gần đây, Sa Đéc không còn chỉ bán hoa.
Người dân bắt đầu kể câu chuyện về làng nghề thông qua du lịch trải nghiệm, các tour tham quan, sản phẩm OCOP và những lễ hội văn hóa quy mô lớn.
Festival Hoa – Kiểng Sa Đéc trở thành dịp để giới thiệu không chỉ vẻ đẹp của hàng nghìn giống hoa mà còn kết nối với các giá trị văn hóa đặc trưng của Đồng Tháp như Đờn ca tài tử Nam Bộ, Hò Đồng Tháp hay những làng nghề truyền thống khác của vùng đất sen hồng.
Đó là cách một làng nghề vượt khỏi vai trò của một vùng sản xuất để trở thành điểm đến văn hóa, nơi mỗi du khách đều có thể chạm vào nhịp sống của miền Tây bằng nhiều giác quan.
Festival Hoa – Kiểng Sa Đéc trở thành dịp để giới thiệu chẳng những vẻ đẹp của hàng nghìn giống hoa, mà còn kết nối với các giá trị văn hóa đặc trưng của Đồng Tháp.
Giữ lại mùa xuân của miền Tây Có người nói, hoa chỉ đẹp trong vài ngày rồi tàn.
Nhưng ở Sa Đéc, điều còn lại sau mỗi mùa hoa không chỉ là những cánh hoa rực rỡ, mà còn là ký ức của một vùng đất đã dành hơn một thế kỷ để vun trồng cái đẹp.
Mỗi chậu hoa rời khỏi làng không đơn thuần là một sản phẩm nông nghiệp. Đó là kết tinh của đất phù sa, của những con nước hiền hòa, của kinh nghiệm được tích lũy qua nhiều thế hệ và của tình yêu nghề chưa từng phai nhạt.
Có lẽ vì thế, người ta tìm đến Sa Đéc không chỉ để ngắm hoa.
Họ tìm đến để hiểu rằng, giữa miền Tây sông nước, có một ngôi làng vẫn đang lặng lẽ gieo những mùa xuân cho khắp mọi miền đất nước.
Thực hiện: Nguyễn Trần Yến Vy
Nguồn ảnh: mia.vn