Làng nghề

Làng nghề mộc Chợ Thủ – Nơi gìn giữ hồn gỗ giữa miền sông nước

Nhóm Mekong Tales · 1/5/2025

Poster làng nghề mộc Chợ Thủ với hình người thợ đang chạm khắc gỗ

Giữa những dòng kênh hiền hòa của Đồng bằng sông Cửu Long, có một làng nghề đã âm thầm tồn tại qua nhiều thế hệ, lưu giữ những giá trị văn hóa và tinh hoa thủ công của người Nam Bộ. Đó là làng nghề mộc Chợ Thủ, thuộc xã Long Điền A, huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang — nơi mỗi thớ gỗ không chỉ được tạo hình thành một sản phẩm, mà còn kể câu chuyện về sự khéo léo, bền bỉ và niềm tự hào của những người thợ.

Nghệ nhân đang chạm khắc tượng Quan Âm bằng gỗ
Bàn tay nghệ nhân tỉ mỉ chạm khắc gỗ tại làng mộc Chợ Thủ (An Giang). Nguồn: Làng nghề Việt.

Hơn một thế kỷ gìn giữ nghề truyền thống

Làng nghề mộc Chợ Thủ hình thành từ cuối thế kỷ XIX, khi những cư dân đầu tiên mang theo nghề mộc đến vùng đất cù lao Chợ Mới để lập nghiệp. Trải qua hơn 100 năm, nghề mộc nơi đây không chỉ trở thành sinh kế của nhiều gia đình mà còn là một phần bản sắc văn hóa của vùng đất An Giang.

Từ những dụng cụ sản xuất đơn sơ, người thợ Chợ Thủ đã tạo nên nhiều sản phẩm phục vụ đời sống như bàn, ghế, tủ, giường, cửa gỗ, đình, chùa và các công trình kiến trúc truyền thống. Mỗi đường đục, nét chạm đều đòi hỏi sự chính xác, kiên nhẫn cùng kinh nghiệm truyền lại qua nhiều thế hệ.

Người thợ vẽ hoa văn lên tấm gỗ trước khi chạm
Nghệ nhân làng Chợ Thủ cẩn mẫn vẽ chi tiết chuẩn bị cho công đoạn chạm khắc. Nguồn: Làng nghề Việt.

Khi đôi tay người thợ kể câu chuyện của gỗ

Điểm đặc biệt của mộc Chợ Thủ nằm ở sự kết hợp giữa kỹ thuật thủ công truyền thống và tư duy sáng tạo hiện đại. Dù nhiều công đoạn đã được hỗ trợ bởi máy móc, những chi tiết tinh xảo, hoa văn chạm khắc hay công đoạn hoàn thiện vẫn được thực hiện hoàn toàn bằng tay.

Đối với người thợ, mỗi khúc gỗ đều có "linh hồn" riêng. Họ dành thời gian lựa chọn chất liệu phù hợp, quan sát vân gỗ, tính toán kỹ trước khi bắt đầu chế tác. Chính sự tỉ mỉ ấy đã tạo nên những sản phẩm có độ bền cao, mang giá trị thẩm mỹ và chứa đựng dấu ấn của người làm nghề.

Hai người thợ cưa xẻ gỗ trong xưởng mộc
Người thợ Chợ Thủ trong xưởng mộc bên máy cưa xẻ gỗ

Thách thức trong dòng chảy hiện đại

Giống như nhiều làng nghề truyền thống khác ở Đồng bằng sông Cửu Long, mộc Chợ Thủ đang đối mặt với không ít khó khăn. Sự cạnh tranh của các sản phẩm công nghiệp, nguồn nguyên liệu ngày càng khan hiếm và việc thiếu lao động trẻ nối nghề khiến nhiều cơ sở sản xuất phải thu hẹp quy mô.

Ông Trần Minh Đoàn bên sản phẩm gỗ trong xưởng
Ông Trần Minh Đoàn đam mê theo nghề mộc. Nguồn: Cổng thông tin điện tử Đảng Cộng Sản Việt Nam.
Trong thời đại số, câu chuyện của một làng nghề không chỉ dừng lại ở xưởng sản xuất mà còn được lan tỏa qua những bức ảnh, video, bản đồ số hay các nền tảng truyền thông trực tuyến.

Việc công đưa công nghệ số giúp kết nối người làm nghề với khách hàng, du khách và những người yêu văn hóa trên khắp cả nước.

Bên cạnh đó, sự thay đổi trong thị hiếu tiêu dùng cũng đặt ra yêu cầu: sản phẩm không chỉ bền đẹp mà còn phải phù hợp với không gian sống hiện đại, thân thiện với môi trường và có giá trị thiết kế cao.

Chuyển đổi số – Cơ hội để làng nghề vươn xa

Đối với làng nghề mộc Chợ Thủ, chuyển đổi số không chỉ mở ra cơ hội quảng bá sản phẩm mà còn góp phần lưu giữ tri thức làng nghề, tôn vinh nghệ nhân và truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ tiếp tục gắn bó với di sản.

Gìn giữ giá trị từ những điều bình dị

Sản phẩm gỗ chạm hình rồng tinh xảo của làng Chợ Thủ
Sản phẩm của làng nghề mộc Chợ Thủ, ngoài kiểu dáng đẹp còn chú trọng chất lượng gỗ, đưa danh tiếng làng mộc Chợ Mới vang danh khắp miền Tây.
Giữa nhịp sống hiện đại, tiếng đục, tiếng cưa vẫn đều đặn vang lên trong những xưởng mộc nhỏ ở Chợ Thủ. Đó không chỉ là âm thanh của lao động, mà còn là nhịp đập của một làng nghề đã gắn bó với vùng đất phù sa suốt hơn một thế kỷ.

Mỗi sản phẩm hoàn thiện là kết tinh của thời gian, kỹ năng và tình yêu nghề.

Mỗi sản phẩm hoàn thiện là kết tinh của thời gian, kỹ năng và tình yêu nghề. Và mỗi câu chuyện được kể về làng mộc Chợ Thủ cũng chính là một phần gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống của Đồng bằng sông Cửu Long, để những tinh hoa ấy tiếp tục được truyền lại cho các thế hệ mai sau.